در مقطع زمانی فعلی باید فرض کنیم که مذاکرات برجامی در حال به نتیجه رسیدن است. همچنین اگر فرض کنیم که این توافق منجر به احیای برجام ۲۰۱۵ بدون محدودیتهای جدید شود، باید منتظر سلسله اتفاقات زیر باشیم:
۱. بخشی از ارزهای بلوکه شده در بانکهای کرهای و چینی توسط بانک مرکزی به بازار تزریق خواهد شد، چه تزریق به صورت مستقیم برای کنترل نرخها و چه به صورت تخصیص ارز برای مقاصد مختلف اعم از واردات یا مسافرت و غیره. نتیجه آن کاهش نرخ ارز در بازار آزاد خواهد بود و اینکه به چه نرخی برسد، به تصمیم دولت و سیاستهای بانک مرکزی وابسته است. به نظر میرسد که دولت برنامه تثبیت ارز در نرخی نزدیک به ۲۴ هزار تومان را برای دلار داشته باشد. شوک اصلی در کوتاه مدت نرخ دلار را به این سطح خواهد رساند ولی در سال ۱۴۰۱ احتمالا با توجه به تورم داخلی و مشکلات بودجهای و غیره، مجددا ۱۰ الی ۱۵ درصد تا پایان سال رشد کند.
۲. به مرور صادرات نفت و میعانات توسط دولت افزایش خواهد یافت. این امر منجر به کاهش کسری بودجه دولت شده و فشار بر بازارهای مالی کشور به ویژه بازار بدهی را کاهش خواهد داد. در این صورت شاهد کاهش نرخ بازده تا سررسید در بازار بدهی خواهیم بود. این نرخ که در حال حاضر نزدیک ۲۲.۵ درصد است در شش ماه به زیر ۲۰ درصد برسد و در نهایت تا پایان سال ۱۴۰۱ به کمتر از ۱۸ درصد برسد.
۳. با عرضه نفت ایران به بازارهای جهانی، در کوتاه مدت اگر بحران اوکراین حل شود، قیمت نفت احتمالا به حدود ۷۰ دلار برسد و اگر بحران اوکراین حل نشود، عرضه نفت ایران، منجر به ثبات نرخ نفت در سطوح فعلی یعنی نزدیک ۹۰ دلار میشود. میزان تولید نفت ایران دست کم تا یک سال به سطح ۴ میلیون بشکه در روز نخواهد رسید ولی انتظار میرود در شش ماه آینده تولید نفت به ۳ میلیون بشکه در روز برسد و اثرات آن بر بازار ارز و بودجه کشور محسوس خواهد بود.
۴. با توجه به تحقق سناریوهای فوق، احتمالا تا آذرماه ۱۴۰۱ تحول خاصی در بازار ارز و بازار سرمایه نخواهیم داشت، یعنی انتظار نمیرود که بازار شاخصهای بازار سرمایه تا این ماه رشد معناداری داشته باشند و اینکه در سه ماه زمستان چه اتفاقی بیفتد به نتیجه انتخابات میان دورهای کنگره ایالات متحده بستگی دارد.
۵. انتخابات میان دورهای کنگره ایالات متحده برای انتخاب ۳۴ سناتور در آذر ماه ۱۴۰۱ برگزار خواهد شد. نتایج مشخص نیست و فقط میتوان سناریوها را در نظر گرفت. اگر جمهوری خواهان بیش از ۲۰ کرسی به دست آورند کنترل را خواهند داشت و در این صورت احتمال فشار بر دولت ایالات متحده یا کارشکنی در اجرای برجام وجود خواهد داشت و احتمالا بازار ارز در ایران تحتالشعاع قرار گرفته و بورس هم رشد دلاری خواهد داشت. در صورت پیروزی دموکراتها یا عدم تغییر در ترکیب فعلی کنگره، شرایط ۹ ماه اول سال برای زمستان نیز تکرار خواهد شد.
۶. اگر افت برجامی بازار در اسفند ماه زیاد و متناسب با افت ارز باشد، ممکن است کل سال ۱۴۰۱ شاخصهای بازار سرمایه رشدی باشند، این امر منوط به تحقق کاهش ۲۵ درصدی در هزینههای صادرات شرکتهای دلار محور در بورس خواهد داشت.
۷. در کل انتظار میرود که در سال ۱۴۰۱ بازار سرمایه باثبات باشد و انتظار شکست تورم توسط شاخصهای بورس را نمیرود. با اینحال بازار بدهی، سپردههای بانکی، صندوقهای بادرآمد ثابت و کسب و کارهای بانکی، حمل و نقل، بیمهای، بازرگانی و توریستی رونق نسبی پیدا کنند.
همچنین برای بازار سهام با مفروضات پیش گفته به نظر میرسد سناریوهای زیر اتفاق خواهد افتاد:
۱. در کوتاه مدت شاخص کل افت نامحسوسی را تجربه میکند، البته به کمک سهام در صنایع خودرویی، بانکی، حمل و نقلی و تا حدی غذایی و قندی و گرنه صنایع دلاری افت بیشتری خواهند داشت.
۲. در کل سال ۱۴۰۱ صنایع ریالی مثل خدمات پرداختیها، لیزینگها، بانکها، حمل و نقل ریلی، دریایی، برخی از غذاییها و قندیها و سایر صنایعی که وابسته به ارز ۴۲۰۰ هستند (البته منوط به حذف آن) و در کل صنایعی که نرخ محصولات و بهای تمام شده ایشان ریالی است، رشدی خواهند بود. البته برخی از خودروییها که زیان انباشته ندارند یا سودآور هستند هم رشد بالاتر از شاخص کل خواهند داشت.
۳. تا انتخابات میان دورهای کنگره سهام دلاری با p/e بالای ۷ افت خواهند داشت و در مقابل سهام دلاری با p/e فوروارد کمتر از ۵ رشد خواهند داشت. در کل به احتمال زیاد شاخص کل تغییر محسوسی نخواهد داشت البته نوسان همیشه در بازار وجود خواهد داشت بویژه اگر گشایشهای برجامی بتواند نرخ بازده تا سررسید را در بازار بدهی به کمتر از ۱۸ درصد برساند، با تمام این تفاسیر امکان رشد ۱۰ الی ۱۵ درصدی برای بازار سرمایه وجود خواهد داشت و باید دید که چقدر از مزایای برجام بهرهمند خواهیم شد.
۴. در صورت به اکثریت رسیدن جمهوری خواهان به رهبری ترامپ، با تضعیف ریال مواجه خواهیم شد و در این صورت ممکن است زمستان بسیار متفاوتی نسبت به ۹ ماهه اول ۱۴۰۰ داشته باشیم.
- مهدی قلیپور - مدیرعامل سبدگردان الماس
نظر شما